De Berlijnse Muur: geschiedenis, betekenis en plekken die je vandaag nog kunt bezoeken: De Berlijnse Muur is iets wat bijna iedereen wel kent, uit de geschiedenisboeken, verhalen of films. Toch is het pas echt indrukwekkend als je er zelf staat.
De muur werd door de DDR gebouwd om Oost- en West-Berlijn te scheiden. Het moest voorkomen dat inwoners van Oost-Berlijn naar het westen zouden vluchten. Voor veel mensen betekende dit een leven vol angst, scheiding en controle.
Vandaag de dag kun je in Berlijn nog steeds op verschillende plekken restanten van de muur zien. Niet alleen de fysieke muur, maar ook musea en tentoonstellingen die je meer vertellen over deze ingrijpende periode.
Ontsnappen uit Oost-Berlijn
In de beginjaren was de muur nog niet zo zwaar bewaakt als later. Er waren zwakke plekken en gaten, waardoor sommige mensen wisten te ontsnappen naar West-Berlijn.
Later werd de muur steeds hoger, sterker en beter bewaakt. Toch bleven mensen proberen te ontsnappen. Op allerlei manieren:
- klimmen over de muur
- onder de muur door graven
- verstoppen in voertuigen
- zelfs met zelfgemaakte constructies of voertuigen
Er zijn tragische verhalen bekend van mensen die hierbij omkwamen of werden tegengehouden.
De spanning en angst waren zo groot dat sommige mensen psychische klachten ontwikkelden door het opgesloten gevoel, ook wel “muurziekte” genoemd.
Feiten over de Berlijnse Muur
Een paar belangrijke feiten op een rij:
- Gebouwd op 13 augustus 1961
- Gevallen op 9 november 1989
- Ongeveer 160 kilometer lang
- Scheidde Oost en West-Berlijn volledig van elkaar
- Ongeveer 5.000 mensen wisten te ontsnappen
- Minstens 192 mensen zijn hierbij omgekomen
Aan de westkant werd de muur vaak beschilderd met graffiti. Aan de oostkant was dit streng verboden en zwaar bewaakt.
Waar kun je de Berlijnse Muur nog zien?
Vandaag de dag zijn er nog meerdere plekken in Berlijn waar je delen van de muur kunt bekijken:
- Bernauer Straße
- Checkpoint Charlie
- East Side Gallery
- Mauerpark
- Potsdamer Platz
- Topographie des Terrors
- Tränenpalast
Elke locatie vertelt een ander deel van het verhaal.
Berlijnse muur bij het Mauerpark
Zelf ben ik een paar keer bij het Mauerpark bij de Berlijnse Muur geweest. De eerste keer maakte de muur een enorme indruk op mij. Zo hoog en groot en je voelt gewoon de pijn nog als je, je hand op de muur legt.
Het Mauerpark ligt is de wijk Prenzlauer Berg. De naam van het park refereert nog naar 1961 en de Berlijnse Muur. Op deze plek werden de wijken Mitte en Prenzlauer Berg van elkaar gescheiden.
Graffiti
De Berlijnse Muur in het Mauerpark is, net als op andere locaties, bedekt met graffiti. Dat geeft de muur een kleurrijker en levendiger uiterlijk. In het Mauerpark is dit bovendien het enige stuk van de voormalige Berlijnse Muur waar nog actief graffiti wordt aangebracht.
Officieel is dit niet toegestaan, maar in de praktijk gebeurt het toch regelmatig. Persoonlijk vind ik het juist heel leuk om te zien hoe kunstenaars hier werken. Met spuitbussen creëren ze indrukwekkende en vaak prachtige kunstwerken.
Wil je naar het Mauerpark? Ga dan op zondag, dan is er van alles te doen en te beleven. Er altijd een gezellige vlooienmarkt met karaoke op zondag.
In dit artikel lees je alles over het Mauerpark: https://reizenmetpassie.nl/mauerpark-berlijn-wat-is-er-te-doen/
East Side Gallery
De East Side Gallery is het bekendste en langste overgebleven stuk van de Berlijnse Muur. Dit gedeelte is maar liefst 1.316 meter lang en daarmee tevens de langste openluchtgalerie ter wereld.
Na de val van de muur in 1989 hebben kunstenaars van over de hele wereld dit deel beschilderd met muurschilderingen die vrijheid, hoop en politieke veranderingen uitbeelden. Tegenwoordig is het een indrukwekkend openluchtmuseum en een van de meest bezochte bezienswaardigheden in Berlijn.
Graffiti East Side Gallery
Nadat de Berlijnse Muur in 1989 viel, werd dit stuk muur beschilderd door maar liefst 118 kunstenaars uit 21 verschillende landen. Waar het in de periode vóór de val aan de oostkant streng verboden was om de muur te beschilderen, was dat aan de westkant juist veel gebruikelijker.
De East Side Gallery staat vol met graffiti en muurschilderingen die de politieke en maatschappelijke opvattingen van kunstenaars uit de jaren ’90 weerspiegelen. Het vormt daarmee niet alleen een kunstwerk in de open lucht, maar ook een krachtig historisch document van die tijd.
Handig om te weten over de East Side Gallery
De East Side Gallery ligt langs de rivier de Spree in de Mühlenstraße, precies tussen de Oberbaumbrücke en het Ostbahnhof.
Je kunt de locatie eenvoudig bereiken met het openbaar vervoer. Neem bijvoorbeeld de metro naar station Warschauer Straße. Vanaf daar is het nog een korte wandeling naar de muur.
De East Side Gallery is gratis te bezoeken, waardoor het een laagdrempelige en populaire bezienswaardigheid in Berlijn is.
Bij de Berlijnse Muur
Ik ben zelf een paar keer bij de muur in het Mauerpark geweest en ook bij de East Side Gallery. Als je daar zo voor die muren staat, besef je pas echt hoe groot en indrukwekkend ze waren. Hoe het geweest moet zijn in die tijd is eigenlijk nog steeds moeilijk voor te stellen, maar de impact ervan is duidelijk nog altijd voelbaar.
Bij de muur in het Mauerpark schrok ik de laatste keer echt. Er worden hier nog steeds nieuwe kunstwerken overheen gespoten, maar door de vele lagen verf laat alles op sommige plekken los en brokkelt het gewoon af.
Naast de Berlijnse Muur zijn er in Berlijn ook interessante musea te bezoeken die meer context geven over deze periode in de geschiedenis.
