De Europese boomkikker spotten

De Europese boomkikker: Regelmatig trek ik de natuur in om dieren te spotten. Bij het spotten van dieren, horen natuurlijk ook foto’s. En voor die foto’s heb ik best wat over. De ene keer lig ik languit op de grond, de andere keer duik ik de bosjes in achter een dier aan om die ene unieke foto te maken.

Deze keer was de Europese boomkikker (Hyla arborea) mijn doelwit. Het was soms best even ongemakkelijk staan tussen de braamstruiken. Toen ik uiteindelijk uit de bosjes kwam, voelde ik mijn benen wel even; ik stond echt in de meest vreemde houdingen! Als natuurliefhebber en fotograaf is het nu eenmaal soms flink afzien, maar het resultaat mag er zijn.

Acrobaten in het groen

De boomkikker is een van de meest fotogenieke bewoners van onze natuur, maar ook een van de best gecamoufleerde. Op de foto kun je Boomkikker, goed zien … hoe hun egale, felgroene kleur ze bijna laat versmelten met hun omgeving.

Wat deze kikker zo bijzonder maakt voor, zijn de details:

• De Flankstreep: Een karakteristieke donkere streep die van de snuit via het oog naar de lies loopt.
• Hechtschijfjes: Aan de uiteinden van de tenen zitten ronde schijfjes waarmee ze als ware klimkampioenen tegen takken opklauteren. Dit zie je prachtig terug op de foto Boomkikker op tak met pootjes.jpg.
• Zon aanbidders: Ze zitten graag in de zon om op te warmen, vaak op braamstruiken of in de buurt van water.

Geduld is een schone zaak

Als je dieren in de natuur fotografeert, is geduld soms een schone zaak. Bij de Europese boomkikker (Hyla arborea) had ik echter echt geluk! Meteen toen we aan kwamen lopen, zag ik er eentje op een blad zitten. Ik was zo blij! “Ja, jaaaaa ik zie er eentje!” riep ik. En voordat mijn reisgenoot boe of bah kon zeggen, stond ik al midden in de braamstruiken foto’s te maken.

In totaal heb ik er die dag drie gezien. Het was soms best even ongemakkelijk staan tussen de doorns, en toen ik uiteindelijk uit de bosjes kwam, voelde ik mijn benen wel even. Als natuurliefhebber en fotograaf is het nu eenmaal soms flink afzien, maar het resultaat mag er zijn.

Meesters in camouflage

Boomkikkers zijn best klein, meestal tussen de 3 en 5 centimeter groot. Om ze te spotten, moet je echt goed kijken. Het zijn net kleine kameleons; door hun egale, felgroene kleur vallen ze bijna weg tegen de achtergrond.

Toch kun je ze leren herkennen:

• Structuur: Kijk goed naar de bladeren. Daar waar een boomkikker zit, is de structuur net even anders; de huid van de kikker is gladder dan die van het blad.
• De Flankstreep: Let op de donkere streep die van de snuit, door het oog, naar de achterkant loopt.
• Acrobatiek: Ze hebben handige hechtschijfjes aan hun pootjes (zoals te zien op Boomkikker op tak met pootjes.jpg), waardoor ze moeiteloos over takken en bladeren klauteren.

Tips voor als je zelf op pad gaat

Wil je deze groene wondertjes zelf ook eens bewonderen? Dit zijn mijn persoonlijke tips:

1. Kijk naar de zon: Boomkikkers zijn zonaanbidders. Zoek op zonnige plekken in struiken; daar zitten ze vaak te ‘bakken’ om op temperatuur te komen. Ze zitten graag in de bramenstruiken en bij het water.
2. Blijf laag: Soms zie je ze pas als je op hun ooghoogte komt. Wees niet bang om in een vreemde knoop te gaan liggen voor dat ene perspectief.
3. Observeer in stilte: Sta af en toe stil en kijk rustig om je heen. Soms zie je pas na een paar minuten dat er vlak voor je neus eentje zit.
4. Respecteer de rust: Hoe dichtbij ik ook kom voor een foto, ik zorg altijd dat ik de kikker (het dier) niet verstoor of aanraak.

De natuur in trekken, dieren spotten daar prachtige foto’s van maken is voor mij pure ontspaning. Natuurfotografie is voor mij de ultieme combinatie van fysieke inspanning en mentale rust.
Soms met de nodige spierpijn, omdat ik soms in de meest vreemde houdingen moet staan, zitten of liggen. En eerlijk, het is het meer dan waard, als ik dan weer naar dat ene mooie plaatje kijk.

Boomkikker zit ie van nature in Nederland of is ie uitgezet?

De Europese boomkikker komt van nature voor in zowel Nederland als België. Het is dus een echte inheemse soort die hier al eeuwenlang thuishoort in onze vochtige, zonovergoten landschappen.

Toch is dat niet het hele verhaal. In de vorige eeuw ging het namelijk erg slecht met de boomkikker door het verdwijnen van hun leefgebied. Op veel plekken was hij zelfs helemaal verdwenen. Om de soort te redden, zijn er op verschillende plaatsen herintroductieprojecten geweest. Dit betekent dat er kikkers zijn uitgezet op plekken waar ze vroeger van nature voorkwamen, maar waar ze waren uitgestorven.

Dankzij deze hulp en het aanleggen van nieuwe poelen en struwelen, zien we ze nu weer op meer plekken terug. De kikkers die je vandaag de dag spot, zijn dus de nakomelingen van de oorspronkelijke populaties of van kikkers die op een handje geholpen zijn om hun oude terrein weer terug te winnen

Waar in Nederland en België kun je ze spotten?

De boomkikker is in onze streken zeldzaam en komt lokaal voor, vooral in zonnige braamstruwelen nabij visvrije poelen. Wil je zelf op expeditie? Dit zijn de hotspots:

• Noord-Brabant: Dit is een van de hotspots in Nederland. Vooral de omgeving van de Zandleij, de uitgestrekte heide van de Kampina en het vochtige loofbos van De Brand staan bekend om hun populaties.
• Limburg: In het zuiden zitten ze op sterke basis. GrensPark Kempen~Broek (nabij Weert) is een prachtig gebied om te zoeken, net als natuurgebied De Doort bij Echt, waar de kikkers profiteren van het kleinschalige landschap.
• De Achterhoek & Twente: Dit zijn van oudsher de kerngebieden van de boomkikker. Dankzij het herstel van poelen en houtwallen in het coulisselandschap zie je ze hier de laatste jaren weer vaker.
• Drenthe & Overijssel: Ook in het noorden en oosten komen ze lokaal voor. Hier zitten ze vaak in speciaal beheerde natuurgebieden waar de waterkwaliteit en de begroeiing precies aan hun strenge eisen voldoen.
• Zeeland: Hoewel minder bekend, komt de boomkikker ook voor in de Zeeuwse duinen en op de eilanden (zoals Zuid-Beveland), waar ze tussen de duindoorns beschutting zoeken tegen de wind.

Mijn persoonlijke zoektocht

Zelf heb ik deze prachtige kikkertjes in Drenthe gespot, waar de foto’s in dit artikel ook zijn gemaakt. Maar het is niet overal raak! Ze zitten bijvoorbeeld ook in de Amsterdamse Waterleidingduinen op een heel specifiek stukje.

Hoewel ik daar regelmatig ben geweest om ze te spotten, heb ik ze daar helaas nooit gevonden. Ik weet precies waar het plekje is, maar meestal als wij er waren, was er geen of weinig zon. En de laatste keer dat ik een poging wilde wagen, was dat gedeelte afgesloten omdat het dienst deed als ‘kraamkamer’. Dat hoort ook bij de natuur: je bent te gast en soms moet je gewoon accepteren dat de omstandigheden (of de regels) niet meewerken. Gelukkig is er meer moois te spotten in de Amsterdamse Waterleidingduinen.

In België (Vlaanderen):

• Limburg: Dit is dé provincie voor boomkikkers in België. Zoek in de Dauteweyers (Diepenbeek), het vijvergebied van Midden-Limburg (Hasselt, Zonhoven en Heusden-Zolder) of in de Maasvallei (Maasmechelen en Maaseik).
• West-Vlaanderen: In de Zwinstreek bij Knokke-Heist (Zwinduinen en -polders) leeft een van de belangrijkste populaties aan de kust.
• De Grensstreek: Gebieden zoals het Smeetshof en Sint-Maartensheide op de grens van Bocholt en Bree sluiten direct aan op de Nederlandse populaties.

De beste tijd om ze te zoeken (Het seizoen)

De beste periode om boomkikkers te spotten is van half april tot eind augustus.

• In de lente (april/mei) zijn ze het meest actief en luidruchtig vanwege de paartijd.
• In de zomer (juni/juli/augustus) zitten ze vaak overdag te zonnen op bladeren, zoals jij ze hebt gefotografeerd.

Het geluid van de boomkikker

Boomkikkers zijn klein, maar ze maken een enorm lawaai! Ze hebben een heel herkenbaar, ratelend “kek-kek-kek” geluid dat op warme avonden wel een kilometer ver te horen is.

“Soms hoor je ze eerder dan dat je ze ziet. Hun roep klinkt als een ritmisch geratel en is verrassend hard voor zo’n klein beestje!”

Hoe klein is klein? Zo groot is de Europese boomkikker

Omdat ze op foto’s vaak groot lijken, vinden lezers een vergelijking altijd leuk. Je kunt vermelden dat een volwassen boomkikker vaak niet groter is dan een pingpongbal en de kleintjes zijn ongeveer zo groot (klein) als, de dop van een frisdrankfles. Je moet dus echt goed kijken of ze te zien.

Een “Wist je dat?” feitje

Wist je dat boomkikkers van kleur kunnen veranderen? Hoewel ze meestal felgroen zijn, kunnen ze hun kleur aanpassen aan de temperatuur of hun omgeving, van bijna witgeel tot heel donkergroen of zelfs grijsachtig.

Legt e Europese boomkikker kikkerdril?

Ja ze leggen kikkerdril, maar niet zoals de kikkers in onze sloten dat doen.

De lokroep in het voorjaar

In de paartijd (van april tot juni) trekken de mannetjes naar ondiepe, zonnige poelen. Omdat boomkikkers klein zijn, hebben ze een enorme kwaakblaas nodig om indruk te maken. Hun roep is een luid, ritmisch geratel dat op warme avonden tot wel een kilometer ver te horen is.

Bijzonder kikkerdril

In tegenstelling tot de grote “klompen” dril die je van de bruine kikker ziet, pakt de boomkikker het verfijnder aan:

• Kleine pakketjes: Het vrouwtje legt haar eitjes in vele kleine, ronde pakketjes ter grootte van een walnoot.
• Onder water: Elk pakketje bevat ongeveer 10 tot 50 eitjes en wordt onder water stevig vastgeplakt aan waterplanten of stengels.
• Aantallen: Een vrouwtje kan in totaal tussen de 200 en 1000 eitjes leggen, verspreid over verschillende van deze kleine pakketjes.

De perfecte kraamkamer

Boomkikkers zijn ontzettend kieskeurig over de plek waar ze hun dril leggen. Ze zoeken naar poelen die:

1. Zonnig en ondiep zijn, zodat het water snel opwarmt.
2. Visvrij zijn, omdat vissen de eitjes en larven direct zouden opeten.

Na verloop van tijd komen uit dit dril de kikkervisjes (larven). Deze transformeren gedurende de zomer tot kleine kikkertjes, die vervolgens de struiken in klimmen om hun volwassen leven te beginnen.